Google



terug naar de beginpagina de personages meer over dit stuk

Antonius en Cleopatra

anthony and cleopatra
William Shakespeare
vertaling    Jan Jonk

Eerste bedrijf
Eerste toneel - Alexandrië. Een kamer in het paleis van Cleopatra
Demetrius op, en Philo
PhiloMaar die verliefdheid van onze generaal
gaat echt te ver: die ogen van hem,
die ooit als een Mars in harnas vol vuur
het oorlogsheir monsterden, dwalen weg nu
en rusten gedienstig en toegewijd
op een gebruind gezicht: zijn leidershart,
dat ooit in felle krijg de borstgespen
breken deed, houdt zich nu echt niet meer in,
en is blaasbalg en koeltewaaier voor
de lust van een zigeunerin.
Fanfare. Antonius op, Cleopatra, haar Dames, het gevolg, met eunuchen die haar koelte toewaaien.

Daar zijn ze:
let eens goed op, en zie hoe een der drie
pijlers van de wereld verworden is
tot nar van een hoer: kijk maar goed en zie.
CleopatraAls het echte liefde is, zeg mij hoeveel.
AntoniusHoe krenterig is min die men kan tellen.
CleopatraIk zal een grens stellen hoe ver ik bemind wil zijn.
AntoniusVind dan maar een nieuwe hemel, een nieuwe aard.
Een dienaar op
DienaarNieuws, heer, uit Rome.
Antonius Doet mij balen; kort, dan.
CleopatraLuister er toch naar, Antonius:
misschien is Fulvia boos; of wie weet,
stuurt die kale kin Caesar u wellicht
een grootse opdracht: ‘Doe zus, of ook zo;
bezet dit koninkrijk, of bevrijd dat;
doe het, of je bent dood.’
Antonius Maar liefste toch?!
CleopatraMisschien? Nou, al z’n leven:
blijf hier niet langer, van Caesar komt
uw ontslag uit de dienst, dus luister, Antonius.
Waar is Fulvia’s dagvaarding? Ik zei haast Caesars.
Roep de bodes. Zowaar ik Egypte regeer,
je bloost, Antonius, en dat bloed van jou
is Caesars vazal: of je wang schaamt zich
als Fulvia fulmineert. De boodschappers!
AntoniusSmelt in de Tiber, Rome, val neer, steenboog
van dat weidse rijk. Míjn ruimte is hier,
koninkrijken zijn stof; die stinkaarde
voedt beest èn mens; de adel van het leven
is zó te doen: met een zo inhecht paar,
zo’n innig verbonden stel, dat de wereld
op straffe van vergelding, weten moet
dat er geen twee zijn als wij.
Cleopatra Fraaie leugens!
Wat trouwt hij Fulvia, als hij niet van haar houdt?
Ik lijk de dwaas die ik niet ben; Antonius
blijft zichzelf.
Antonius Mits Cleopatra hem kwaad maakt.
Maar, om de liefde en haar zoet tijdverdrijf,
geen uur verspild hier met spits woordenspel:
laat geen seconde van ons leven gaan
zonder genot. Wat zal het vanavond zijn?
CleopatraGezanten!
Antonius O, dwarsliggend koningin!
Of je nu kijft, lacht, huilt, het staat allemaal
goed bij jou: iedere hartstocht slaagt erin
in jou bewonderenswaard en mooi te zijn.
Zonder een gezant dan jou, helemaal alleen,
gaan wij vanavond stappen, om te zien
hoe mensen doen. Kom dan, mijn koningin,
dat wou je gisteren al. Nee, zeg ons niets.Antonius en Cleopatra af, met hun gevolg
DemetriusDenkt hij met zo’n minachting over Caesar?
PhiloSoms, vriend, als hij niet geheel zichzelf meer is,
verloochent hij dat heel bijzonder iets
dat altijd bij hem stralen moest.
Demetrius Wat jammer,
dat hij de leugen van het volk bevestigt
die zo van hem spreekt in Rome: maar ik hoop
dat het morgen beter gaat. Een rustige nacht!Beiden af
Tweede toneel
- Dezelfde plaats
Enobarbus op, Lamprius, een Waarzegger, Rannus, Lucillius, Charmian, Iras, Mardian de Eunuch, en Alexas.
CharmianHeer Alexas, lieve Alexas, alles wat u wilt Alexas, allerallesomvattende Alexas, waar is de waarzegger die u zo aangeprezen hebt bij de koningin? O, als ik toch eens wist wie die echtgenoot is, die, volgens u, zijn hoorns met bloemen moet omhangen!
AlexisWaarzegger!
WaarzeggerU wenst?
CharmianIs dit de man? Bent u, vriend, degene die dingen weet?
WaarzeggerIn het eindeloos geheimenboek natuur
lees ik soms wat.
Alexis Laat hem uw hand zien.
EnobarbusKom maar met het nagerecht; en wijn genoeg,
om te drinken op Cleopatra.
CharmianGoede vriend, geef mij geluk.
WaarzeggerDat maak ik niet, maar dat voorzie ik soms.
CharmianVoorzie het dan alstublieft voor mij
WaarzeggerU zult veel flinker worden dan u al bent.
CharmianHij bedoelt lijfelijk.
IrasMet al uw blanketsel als u oud bent, ja.
CharmianGeen rimpels, alstublieft.
AlexasSpot niet met zijn voorkennis, luister goed.
CharmianStil toch!
WaarzeggerU zult meer liefde uitstralen dan krijgen.
CharmianDan nog liever mijn lever vol met drank.
AlexasLuister nou toch naar hem.
CharmianGoed dan, nu een echt goede voorspelling! Zeg dat ik op een voormiddag zal trouwen met drie koningen, en van alle drie de weduwe zal worden: zeg dat ik met vijftig nog een kind zal krijgen, dat door Herodes van de Joden hulde zal worden gebracht. Lees in mijn hand, dat ik trouwen zal met Octavius Caesar, en zie mij op dezelfde rang als mijn meesteres.
WaarzeggerU zult de vrouwe die u dient overleven.
CharmianMooi, lang leven liever dan vijgen, toch.
WaarzeggerHet heil dat u doorleefd hebt en genoten
is schoner dan wat komt.
CharmianDan zullen mijn kinderen vast van een ander zijn: zeg eens, hoeveel jongens en meisjes ga ik krijgen.
WaarzeggerAls iedere wens van u een schoot had
en elke wens ook vrucht droeg, een miljoen.
CharmianWeg, dwaas! Het is dat je een heksenknecht bent, anders...
AlexasU denkt dat slechts uw lakens weten wat u wilt.
CharmianJa, zeg ook eens wat van Iras’ toekomst.
AlexasHij moet ons allemaal ons lot voorspellen.
EnobarbusDat van mij, en van de meesten van ons, zal vanavond zijn: dronken naar bed.
IrasHier is een palm, die, in ieder geval, kuisheid voorspelt.
CharmianNet zoals de overstroming van de Nijl hongersnood voorspelt.
IrasGa spelen, wilde bedgenoot, u kunt niet waarzeggen.
CharmianNou, maar als een klamme handpalm niet op vruchtbaarheid wijst, ben ik te dom om achter mijn oor te krabben. Voorspel haar alsjeblieft een huis-tuin-en-keuken lot.
WaarzeggerHet lot van u beiden is gelijk.
IrasWat nou? Wat nou? Geef me eens bijzonderheden.
WaarzeggerHeb ik al gedaan.
IrasBen ik dan niet een klein stukje geluk beter af dan zij?
CharmianEn als u een klein stukje geluk beter af was dan ik, waar zou u dat dan willen?
IrasNiet in de neus van mijn man.
CharmianO hemel, maak onze flauwe grappen beter. Alexas, - kom, nu zijn lot, nu zijn lot! O, laat hem een vrouw trouwen die niet genoeg krijgt van lopen, lieve Isis, alstublieft, en laat haar ook aan haar eind komen, en geef hem een slecht lot, en moge er een nog erger lot volgen, tot het ergste van alle hem volgt naar zijn graf, met wel vijftig horens! Goede Isis, verhoor mijn gebed, ook al slaat u mij een bede van meer gewicht af: goede Isis, ik smeek u erom!
IrasAmen, lieve godin, verhoor dit algemeen gebed! Want zo hartverscheurend als het is te zien dat een knappe man een hollewaai van een vrouw heeft, zo dodelijk verdrietig is het te zien dat een stomme gek geen horens op krijgt; daarom, geliefde Isis, doe wat hoort, en geef hem het geluk dat hij verdient.
CharmianAmen!
AlexasKijk nou eens, als het in hun handen lag mij de horens op te zetten, dan zouden ze het doen, ook al moesten ze zich tot hoer maken.
EnobarbusStil, daar is Antonius.
Cleopatra op
Charmian Nee, de vorstin.
CleopatraHebben jullie mijn heer gezien.
Enobarbus Nee, mevrouw.
CleopatraIs hij niet hier geweest?
Charmian Echt niet, mevrouw.
CleopatraHij wilde iets leuks; maar plotseling schoot hem
iets Romeins te binnen. Enobarbus!
EnobarbusMevrouw.
CleopatraGa hem zoeken, en breng hem hier. Waar is Alexas?
AlexasTot uw dienst, mevrouw. Mijn heer komt eraan.
CleopatraWij willen hem niet zien: ga met ons mee.Allen af
Antonius op, met een bode.
BodeFulvia je vrouw zocht ooit eens het gevecht.
AntoniusMet mijn broer Lucius?
BodeJa:
maar met de strijd voorbij, bond hen de tijd
tot vrienden en hun krijgsmacht tegen Caesar,
wiens overwinnen bij het eerste treffen
hen uit Italië dreef.
AntoniusWel, nog iets ergers?
BodeHet slechte nieuws steekt wie het brengt vaak aan.
AntoniusAls hij het een dwaas of lafaard brengt. Ga door:
voor mij is wat gebeurd is afgedaan.
Brengt men mij waarheid, ja, hoe dodelijk ook,
ik hoor toe als was zij vleierij.
Bode Labienus -
dit komt hard aan - heeft met zijn Parthisch leger
Azië veroverd: van de Eufraat af,
van Syrië trilt zijn overwinningsvaan,
tot Lydië en tot Ionië: terwijl -
AntoniusAntonius, wou jij zeggen -
BodeO, mijn heer!
AntoniusGeeft het mij direkt, verbloem de volksmond niet:
noem Cleopatra zoals ze in Rome heet;
Ga als Fulvia tekeer, spot met mijn fouten
net zo teugelloos, als waarheid en kwaad
zich kunnen uiten. Wij brengen onkruid voort,
als onze levensgeest rust; fouten voorhouden
is ons als ploegscharen. Dan ga nu maar.
BodeZoals u wenst, heer.
Een tweede bode op
AntoniusNu het nieuws uit Sicyon. Kom, meld eens wat!
1e bodeUit Sicyon, - is daar dan een bode van?
2e bodeHij wacht tot u hem laat.
Antonius Haal hem maar hier.
Egyptes sterke kluisters moeten los,
of gek van liefde wordt mijn dood.
Nog een bode op, met een brief.

Zeg het maar.
3e BodeFulvia, je vrouw is dood.
Antonius Waar gestorven?
3e BodeIn Sicyon:
hoe lang ze ziek was, en wat verder nog
belangrijk is, staat hier.Hij geeft hem de brief
Antonius Laat mij alleen.Boden af
Een grote geest is dood! Zo wou ik het:
wat onze minachting vaak van ons smijt,
willen we soms terug. Wat ons ooit boeit,
wordt, als de tijd verloopt, vaak het tegendeel
van wat het was: nu weg, is zij juist goed,
de hand die haar afschoof haalt haar haast terug.
Echt breken wil ik met deze betoverde vrouw,
- tienduizend rampen, meer dan ik al ken,
broedt mijn nietsdoen hier uit. Hé, Enobarbus!
Enobarbus weer op
EnobarbusWat wenst u, heer?
AntoniusIk moet hier met spoed vandaan.
EnobarbusMaar dan laten we onze vrouwen dood gaan. We merken toch al, hoe ze als de dood zijn voor een verkeerd woord; als ze ons vertrek moeten beleven, blijven ze er in.
AntoniusIk mòet hier weg.
EnobarbusLaat de vrouwen maar sterven voor iets dat echt belangrijk is: het zou jammer zijn om ze om iets van niets van de hand te doen, hoewel… als het ging tussen hen en iets groots, dan waren zij maar iets heel kleins. Als Cleopatra hier ook maar het minste lucht van krijgt, komt ze direct om. Ik heb ze wel op heel wat minders zien komen: de dood heeft vast iets stevigs in zich, dat flink met haar speelt, dat ze er steeds zo snel voor valt.
AntoniusZe is veel sluwer dan een man kan denken.
EnobarbusNee, nee, vriend, haar hartstocht is één brok zuivere liefde. Haar winden en wateren kunnen wij geen zuchten en tranen noemen; ze zijn veel grotere stormen en orkanen dan almanakken van spreken. Dit is geen sluwheid van haar;
AntoniusHad ik haar maar nooit gezien.
EnobarbusMaar, vriend, dan had u een schitterend kunstwerk gemist, wat u, zonder daarmee gezegend te zijn, tot een slecht toerist had gemaakt.
AntoniusFulvia is dood.
EnobarbusWat?
AntoniusFulvia is dood.
EnobarbusFulvia?
AntoniusDood.
EnobarbusNou, geef de goden dan maar een dankoffer. Als het hunne godheden behaagt om een man zijn vrouw van hem te nemen, dan tonen zij zich daarmee als de kleermakers van de wereld; ze troosten met de gedachte, dat als oude kleren versleten zijn, er leden onder de mensheid zijn om nieuwe te maken. Als er geen vrouwen meer waren na Fulvia, dan had u inderdaad een flinke scheur in de broek,